گلچین کتب مذهبی

28 ـ کودک 5 ساله‏ام سخن نمی‏گوید، مشکل چیست؟

 کودکان به طور معمول تا 18 ماهگی، 30 تا 50 لغت؛ در 2 سالگی عبارت‏های 2 واژه‏ای و گاهی 3 واژه‏ای، و تا 3 سالگی، هزار کلمه را می‏توانند بر زبان جاری سازند. در 4 سالگی، مهارت نسبی در دستور زبان می‏یابند و در 5 سالگی، مشابه بزرگسالان سخن می‏گویند. این، حد متوسط و طبیعی است و اگر کودکی، کمتر از حد متوسط باشد، به معنای عقب‏ماندگی نیست و می‏تواند تأخیر را پس از 6 ماه تا یک سال، جبران کند. آلبرت انیشتین و امیل زولا چنین بوده‏اند.

علل کم حرف زدن و اندک بودن ذخیره‏ی واژگانی کودک، کم سخن گفتن با او، محرومیت‏های عاطفی، و اضطراب و نگرانی است. برای رفع این مشکل، مراجعه به گفتار درمانگر مفید خواهد بود.

درباره‏ی فرزند 5 ساله‏ی شما، اگر تاکنون سکوت مطلق داشته است، احتمال مشکل جسمی او را مشخص کنید. در صورتی که مشکل، مربوط به شنوایی یا هوش او نبود، لازم است به متخصص اعصاب کودکان مراجعه کنید تا احتمال آسیب‏دیدگی خفیف مغزی (MBD) یا اوتیسم [1] را که تأخیر شدید در رشد زبان است، بررسی کند.

در هر صورت، به دلیل سخن نگفتن کودک، او را سرزنش نکنید؛ فرصت حضور در جمع را به او بدهید و وی را با عصبانیت به سخن گفتن وا ندارید.

29 ـ مقصود حضرت علی 7 از این که فرزندان خود را با توجه به آداب زمان تربیت کنید، چیست؟

 در یکی از حکمت‏های منسوب به امام علی 7 آمده است:

لا تقسروا اولادکم علی آدابکم فانهم مخلوقون لزمان غیر زمانکم. [2] فرزندانتان را به انجام آداب خودتان واندارید؛ زیرا آنان برای زمانی، غیر از زمان شما آفریده شده‏اند.

در زبان عربی، «قسر» با حرف جر «علی» به معنای واداشتن می‏آید و حضرت می‏فرماید: فرزندان خودتان را به انجام آداب و رسومی که خود داشته‏اید، مجبور نکنید؛ زیرا آداب و رسوم تغییر می‏کند؛ برای مثال، زمان کودکی والدین، تحصیل دختران یا کارهای اجتماعی آنان مرسوم نبود؛ اما این کارها، امروزه مرسوم و مفید است؛ پس نگویید: چون زمان ما، دختران درس نمی‏خواندند، امروزه هم نباید در پی تحصیل بروند یا چون پیش‏تر در فعالیت‏های اجتماعی شرکت نمی‏کردند، اکنون نیز از این گونه فعالیت‏ها محروم شوند.

برخلاف تصور برخی از سخن امام علی 7، آزادی به معنای بی‏قیدی را برداشت کرده‏اند، مقصود حضرت، تخطی از حلال و حرام نیست و عمل به آداب زمان حاضر، هیچ گونه منافاتی با رعایت ارزش‏های دینی و حلال و حرام الاهی ندارد. دختر مسلمان می‏تواند تحصیل کند یا در فعالیت‏های اجتماعی شرکت جوید؛ اما حجاب خود را نیز داشته باشد و خود را از نامحرمان بپوشاند.

استفاده از امکانات زمان (تحصیلات عالی، فن‏آوری‏های روز مثل رایانه، وسایل ارتباط جمعی و... و امکانات آموزشی) مطلوب است و چه بسا مصداقی از سخن امام علی 7 باشد؛ زیرا کسی که به زمان آگاه است، شبهه‏ها به او هجوم نمی‏آورند.

امام صادق 7 فرمود: العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس. [3]

30 ـ تربیت دینی کودکان چه لزومی دارد؟

 اگر کودک ما تربیت دینی یابد، برکاتش به خود او و دیگران خواهد رسید. کودکی که با خدا آشنا است، هیچ‏گاه احساس پوچی نمی‏کند و در جای جای زندگی‏اش تکیه‏گاه محکمی خواهد داشت و با همین تکیه‏گاه، در برابر مشکلات استقامت می‏کند. زمانی که برادران حضرت یوسف 7 او را در چاه انداختند، یوسف 9 ساله بود.

وقتی کاروان از کنار چاه گذشت و یکی از کاروانیان یوسف را دید، صدایش را بلند کرد و گفت: کاروانیان بایستید! بیایید و به این کودک غریب و تنها کمک کنید. وقتی یوسف، این تربیت شده‏ی دینی، سخن او را شنید، گفت: انسانی که با خدا است، هیچ‏گاه غریب و تنها نیست. [4]

برکت تربیت دینی کودک، به والدین نیز می‏رسد. کودک تربیت شده‏ی دینی، با والدین خود خوب رفتار می‏کند؛ زیرا با قرآن آشنا است و قرآن می‏فرماید: و لا تقل لهما اف. [5] به پدر و مادر اف نگو.

او با روایات معصومان : آشنا می‏شود که می‏فرمایند: بر الوالدین واجب و ان کانا مشرکین. [6] نیکی به پدر و مادر واجب است؛ حتی اگر مشرک باشند.

تربیت یافته‏ی دینی، سخنانی زیبا و پر محتوا بر زبان جاری می‏سازد و سبب افتخار پدر و مادر و نزدیکان می‏شود. سید جمال الدین 10 ساله بود که با پدرش سید صفدر به تهران مسافرت کرد و در منزل مرحوم آقا سید صادق سنگلجی، مجتهد معروف تهران سکنا گزید. آقا سید صادق، رو به سید جمال 10 ساله کرد و فرمود: خوب، سید جمال کوچک! شما هم چیزی بگویید. سید گفت: چیزی قابل عرض ندارم. آقا فرمود: خوب چیزی قابل طول بگویید. سید بی‏درنگ گفت: چیزی که قابل طول است، عمر شما است. [7]

تربیت دینی کودکان، در آخرت والدین هم اثر می‏گذارد. امام صادق 7 از رسول گرامی اسلام 6نقل می‏کند که حضرت فرمود:

روزی حضرت عیسی 7 از قبرستانی می‏گذشت و دید مرده‏ای را عذاب می‏کنند. سال بعد از همان قبرستان گذشت و متوجه شد که عذاب آن مرده برداشته شده است. از خداوند پرسید: قضیه چیست؟ خداوند فرمود: فرزندی دارد که جاده‏ای را ترمیم کرد و یتیمی را پناه داد؛ بدین سبب، عذاب او را برداشتم. [8]

نمونه‏ای دیگر از برکات تربیت دینی کودک برای آخرت پدر و مادر:

روزی رسول اکرم 6از قبرستان بقیع می‏گذشت و به یاران فرمود: بشتابید! در برگشت، یاران خواستند با سرعت بگذرند، حضرت فرمود: آرام بروید. در رفت، مرده‏ای را عذاب می‏کردند و در بازگشت، عذاب از او برداشته شد؛ چرا که فرزندی دارد و در همین فرصت نزد معلم رفت و «بسم الله الرحمن الرحیم» را آموخت و خداوند به همین جهت، عذاب را از پدر او برداشت. [9]